APARTAMENT BOREK Szczytna, ul. Dębowa 7, telefon: 0-74 868-24-17


SUDETY - POŁOŻENIE

Widok ze Szczelińca WielkiegoSudety (po czesku Sudety = Sudetská subprovincie, po niemiecku Sudeten).  Sudety to łańcuch górski na obszarze południowo-zachodniej Polski i północnych Czech, ze stosunkowo niewielkim skrawkiem znajdującym się w Niemczech. Najwyższy szczyt Sudetów to Śnieżka, 1602 m n. p. m. Sudety są najwyższą częścią Masywu Czeskiego oraz najwyższymi górami Czech. Ciągną się od Doliny Łaby po Bramę Morawską.
Nazwa Sudety pochodzi z II w. n.e.. Po raz pierwszy użył jej grecki geograf i astronom Klaudiusz Ptolemeusz, autor Wstępu do geografii, umieszczając na mapie Germanii Wielkiej i Sarmacji. Zachodnią część Sudetów nazwał Sudeti Montes. W czasach późniejszych Sudety były nazywane jako Góry Czeskie.
Klimat Sudetów kształtowany jest przez morskie masy powietrza, w samych górach jest typowo górski – chłodny i wilgotny, natomiast na pogórzu – ciepły i wilgotny. W Sudetach występują typowe piętra klimatyczne.
Występuje tu typowa piętrowość roślinna (regiel dolny i górny, kosodrzewina i hale). Obecnie są to przeważnie sztuczne zbiorowiska roślinne. Duże powierzchnie Sudetów zajmują lasy świerkowe. Często znajdują się tam torfowiska.

SUDETY -  BUDOWA

Geolodzy dzielą Sudety na Sudety Zachodnie i Sudety Wschodnie. Ich granice nie pokrywają się jednak z podziałem geograficznym i przebiega na obszarze Czech, na wschód od ziemi kłodzkiej. Sudety zbudowane są z różnorodnych skał skały różnego wieku, od prekambru do kenozoiku, budują niewielkie jednostki tektoniczne, tworzące tzw. mozaikową budowę geologiczną. Typowe góry zrębowe. Obszar Przedgórza Sudeckiego należy do bloku przedsudeckiego.Widok ze Śnieżnika
W obrębie Sudetów można wyróżnić jednostki geologiczne: blok karkonosko-izerski, nieckę północnosudecką, metamorfik kaczawski, nieckę śródsudecką, depresję Świebodzic, blok sowiogórski, strukturę bardzką, masyw gabrowo-diabazowy Nowej Rudy, metamorfik kłodzki, metamorfik bystrzycko-orlicki, masyw kudowski, rów Górnej Nysy, masyw kłodzko-złotostocki, metamorfik Lądka i Śnieżnika, strefę Starego Miasta. Na obszarze Czech występują: niecka podkarkonoska, kopuła Keprnika, kopuła Desny, masyw Żulowej, masyw Jesenika, masyw Sobotina, kulm wschodniosudecki. Przedgórze Sudeckie i część Niziny Śląskiej obejmuje blok przedsudecki. Większa część Sudetów zbudowana jest ze skał metamorficznych, w mniejszej ilości występują w Sudetach skały magmowe - głębinowe i wulkaniczne oraz skały osadowe.
Sudety powstały podczas orogenezy kaledońskiej oraz orogenezy hercyńskiej. Wtedy nastąpiła metamorfoza wcześniej powstałych skał osadowych i wulkanicznych oraz intruzje skał magmowych. Następnie, przez około 200 milionów lat, Sudety były niszczone przez czynniki zewnętrzne. W wyniku ich działania Sudety zostały niemal całkowicie zrównane, a następnie pokryte dość grubą warstwą osadów, głównie piaskowców. Gdyby nie kolejna orogeneza (alpejska) Sudetów by nie było. Sztywne i grube warstwy skorupy ziemskiej nie zostały jednak sfałdowane, lecz potrzaskane na kilkanaście części, z których każda została wyniesiona na inną wysokość. Tak powstały góry zrębowe.


SUDETY - SUROWCE MINERALNE

W Sudetach występują liczne surowce mineralne: węgiel kamienny, antracyt i węgiel brunatny, surowce skalne, baryt, fluoryt, rudy metali, uran, kamienie półszlachetne.

SUDETY - RZEŹBA TERENU

Widok z Czarnej GóryRzeźba terenu Sudetów uwarunkowana jest zróżnicowaną budową i długą przeszłością geologiczną oraz zmiennymi warunkami klimatycznymi w czasie geologicznym. W Sudetach występują różne typy krajobrazów i form terenu (rozległe masywy górskie, kopulaste wzniesienia, stożki, strome ściany skalne, urwiska, skałki, rozległe kotliny śródgórskie). Większość pasm w Sudetach ma rozciągłość północny zachód - południowy wschód. Doliny rzeczne są o zmiennym przebiegu, miejscami szerokie, o płaskim dnie, w innych miejscach wąskie, o stromych zboczach i przełomach. Przedgórze Sudeckie oddzielone od Sudetów i Pogórza Zachodniosudeckiego wyraźną krawędzią sudecką - to łagodny teren z różnej wysokości pagórkami, zajęty pod uprawy rolne i z rzadka porośnięty drzewami i krzewami.

SUDETY -  TURYSTYKA

Turystyka w Sudetach jest silnie rozwinięta ze względu na korzystne walory przyrodnicze i kulturowe oraz dobrze rozwiniętą bazę turystyczną i gastronomiczną. Główne regiony turystyczne Sudetów to Karkonosze, ziemia kłodzka. W tych dwóch rejonach koncentruje się większość bazy noclegowej oraz gastronomicznej. Rejony te są też głównymi centrami sportów zimowych. W Sudetach występują pojedyncze schroniska, wyciągi narciarskie, a po czeskiej stronie liczne wieże widokowe rozrzucone są również w innych pasmach.

SUDETY - PRZEMYSŁ


Przemysł w Sudetach jest silnie rozwinięty i zróżnicowany. Dominuje tu przede wszystkim przemysł wydobywczy węgla brunatnego oraz surowców skalnych, energetyka, przemysł przetwórczy, hutniczy, szklarski, włókienniczy, odzieżowy oraz środków transportu i chemiczny. Dawniej w Sudetach było bardzo rozwinięte górnictwo węgla kamiennego, barytu, fluorytu, uranu.

SUDETY -  PODZIAŁ

Sudety Wschodnie to druga co do wysokości część Sudetów. Sięgają od Bramy Morawskiej na wschodzie po Rów Górnej Nysy, Dolinę Morawy i Kotlinę Kłodzką na zachodzie. W ich skład wchodzą Wysokie i Niskie Jesioniki, Góry Odrzańskie, Góry Opawskie, Góry Złote, Góry Bialskie i Masyw Śnieżnika. Większość terenu Sudetów Wschodnich znajduje się po czeskiej stronie. Dotyczy to całości Jesioników, oraz Gór Odrzańskich.
W tej części Sudetów znajdują się między innymi takie miasta jak Jesenik, Opava, Ostrava, Szumperk, Kłodzko, Stronie Śląskie, Ladek Zdrój, Złoty Stok. Grzbiet Sudetów Wschodnich jest naturalną i historyczną granicą pomiędzy Śląskiem a Morawami.
Wodospad Wilczki

Sudety Środkowe to część Sudetów ciągnąca się na zachód od Rowu Górnej Nysy i Kotliny Kłodzkiej. Na zachodzie kończą się na Bramie Lubawskiej i na Dolinie Bobru. W ich skład wchodzą Góry Bardzkie, Góry Sowie, Góry Wałbrzyskie, Góry  Bystrzyckie, Góry Orlickie, Góry Stołowe i Góry Kamienne, oraz Wzgórza Włodzickie i Wzgórza Ścinawskie. Granicą pomiędzy Górami Bardzkimi i Złotymi, a zarazem między Sudetami Środkowymi i Wschodnimi jest Przełęcz Kłodzka. Natomiast na zachodzie między Górami Wałbrzyskimi a Górami Kaczawskimi nie ma wyraźnej granicy i w tym miejscu Sudety Środkowe przechodzą dość płynnie w Sudety Zachodnie. Niżej - na południe - granicą jest dolina rzeki Bóbr oraz Brama Lubawska i rozdział między środkową a zachodnią częścią Sudetów jest dużo bardziej widoczny.
Na obszarze Sudetów Środkowych znajdują się między innymi takie miasta jak Kłodzko, Polanica Zdrój,
Duszniki Zdrój, Kudowa Zdrój, Bardo Śląskie, Szczytna, Srebrna Góra, Nowa Ruda, Dzierżoniów, Bielawa, Głuszyca, Jedlina Zdrój, Wałbrzych, Szczawno Zdrój, Mieroszów, Chełmsko Ślaskie, Lubawka. Po czeskiej stronie natomiast leży Zamberk, Vamberk, Nachod, Broumov, Teplice nad Metuji, Police nad Metuji, Mezimesti i Adrszpach.

Sudety Zachodnie to najwyższa część tego pasma leżąca pomiędzy Bramą Lubawską i doliną górnego Bobru na wschodzie, a doliną Łaby na Zachodzie. W skład tej części Sudetów wchodzą Rudawy Janowickie, Góry Kaczawskie, Karkonosze, Góry Izerskie i Góry Łużyckie. Według innych podziałów pasmo Sudetów kończy się bardziej na wschód - na Bramie Żytawskiej - i Góry Łużyckie, oraz zaliczany do nich Jesztedstko-kozakovsky hrebet do Sudetów już nie należą.
W tej części Sudetów znajdują się takie główne miasta jak: Jelenia Góra, Kamienna Góra, Kowary, Gryfów Śląski, Lubań, Liberec, Jablonec nad Nisou, Trutnov. W Niemczech natomiast znajduje się Żytawa (Zittau), Rumburk, Neustadt, a pod Górami Łużyckimi Drezno (Dresden) i Budziszyn (Bautzen).