APARTAMENT BOREK Szczytna, ul. Dębowa 7, telefon: 0-74 868-24-17


ZIEMIA KŁODZKA - POŁOŻENIE

    Ziemia Kłodzka to region historyczno-geograficzny położony na styku Sudetów Środkowych i Wschodnich, o granicach naturalnych, tworzonych przez grzbiety górskie i rzeki. Granice te zostały określone już w średniowieczu. Ziemia Kłodzka na mapie przypomina kształtem ukośnie ułożony prostokąt. Ziemia Kłodzka od 1459 roku stanowiła samodzielne Hrabstwo Kłodzkie i w dziejach była traktowana przez kolejnych władców jako region odrębny od sąsiednich.

Typowy widok na Ziemii Kłodzkiej

Na Ziemię Kłodzką składa się Kotlina Kłodzka i oddzielające ją od Śląska, Czech i Moraw pasma górskie:

Najwyższym szczytem Ziemi Kłodzkiej jest Śnieżnik (1425m), zaś największą rzeką Nysa Kłodzka.

Warto wiedzieć, że wody spływają stąd do trzech mórz: Bałtyckiego, Północnego i Czarnego, a ich wododziały zbiegają się pod Trójmorskim Wierchem w Masywie Śnieżnika.

Ziemia kłodzka zbudowana jest ze skał osadowych, magmowych oraz metamorficznych.

Ze względu na znaczne różnice wysokości między dnem kotliny i otaczających ją grzbietów górskich,  oraz zamknięcie przez łańcuch gór Bardzkich, w porze jesienno- zimowej występuje tu często zjawisko inwersji termicznej.

Innym ciekawych zjawiskiem występującym w tym rejonie jest wiatr fenowy, zwany inaczej halnym.

ZIEMIA KŁODZKA - HISTORIA

Polanica ZdrójGłębokie przełęcze w pasmach obrzeżających Ziemię Kłodzką już w starożytności i średniowieczu były wykorzystywane jako trakty handlowe wiodące z Czech przez Kotlinę Kłodzką na Śląsk i do Małopolski. Wtedy również na terenach najniżej położonych powstało najstarsze osadnictwo, którego ślady stwierdzono w rejonie Kłodzka, Bystrzycy Kłodzkiej i Obniżenia Kudowy.  Przy traktach handlowych w IX/X wieku powstały pierwsze gródki między innymi w Bardzie i Kłodzku. Ziemia Kłodzka była wówczas regionem przejściowym między Czechami a Śląskiem i z powodu różnych wojen przechodziła z rąk do rąk, w 1137 roku stała się jednak częścią Czech w wyniku ugody pomiędzy księciem Bolesławem Krzywoustym i księciem czeskim Sobiesławem. W XII-XIII wieku istniały już duże osady u podnóża grodów między innymi Kłodzko, Międzylesie, Duszniki, Radów i Bystrzyca Kłodzka, stopniowo była prowadzona akcja osiedleńcza, głównie za sprawą sprowadzonych tu zakonów:  joanitów, augustianitów, i franciszkanów z Kłodzka, cystersów z Kamieńca Ząbkowickiego i benedyktów z Brumova. W latach 1278-1290 Ziemia Kłodzka po raz ostatni znalazła się pod panowaniem Piastów Śląskich, księciem śląskim był wówczas Henryk IV Probus. Później jeszcze dwukrotnie była lennem książąt śląskich: Henryka VI (1327-1335) i Bolka II Ziębickiego (1335-1341), by po śmierci tego drugiego wejść już na stałe w skład Korony Czeskiej. XIV wiek to dalszy rozwój osadnictwa, górnictwa, w tym górnictwa złota w rejonie Złotego Stoku, a także powstawanie lokalnych państewek wokół zamków, należących do możnowładców.  Takie feudalne państwa powstały wokół zamków Homole, Szczerba, Karpień, Międzylesie, utrzymując się nawet nominalnie do XVII wieku. Szybko rozwijająca się gospodarczo i ludnościowo Ziemia Kłodzka znalazła się w pierwszej połowie XVI wieku w zasięgu wojen religijno-narodowościowych, o największym natężeniu w latach 1428-29. Jedynie Kłodzko oparło się najazdowi husyckiemu, pozostałe miasta i zamki zostały zdobyte i zniszczone, ograbionych i zniszczonych zostało wiele wsi. Zamek Homole i należące do niego Duszniki stały się główną siedzibą husydów na Ziemi Kłodzkiej. Po zakończeniu walk w 1434 roku jeszcze przez wiele lat sytuacja była niespokojna, we znaki dawali się rycerze-rozbójnicy, grabiący zwłaszcza karawany handlowe.
Duszniki ZdrójWażnym dla Ziemi Kłodzkiej był rok 1459, kiedy król czeski Jerzy z Podbiebradów podniósł ja do rangi samodzielnego hrabstwa, co potwierdził cesarz Fryderyk III nadający synom Jerzego tytuł hrabiów kłodzkich. Nazwa hrabstwo kłodzkie utrzymała się do 1945 roku, choć później już jedynie tylko w tradycyjnym znaczeniu. koniec XV wieku, a przede wszystkim XVI wiek to okres najpomyślniejszy dla rozwoju Ziemi Kłodzkiej. Znacznie wówczas rozbudowano miasta, odbudowano wsie, swój rozkwit osiągnęło górnictwo w Złotym Stoku, rozwijały się inne gałęzie wytwórczości, między innymi płóciennictwo, sukiennictwo, szklarstwo, w Dusznikach zaczęła działać papiernia. Znane były już wówczas wody lecznicze Lądka, Polanicy i Dusznik. Intensywny rozwój osadnictwa i przemysłu spowodował jednak zniszczenia w wielu obszarach naturalnych lasów mieszanych. W 1589 roku poszerzono terytorium Ziemi Kłodzkiej, przesuwając granice zachodnią z grzbietu Gór Bystrzyckich do doliny Dzikiej Orlicy.
Wiek XVII i XVIII był dla hrabstwa kłodzkiego pasmem nieszczęść wywołanych przez kolejne wojny. W początkowym okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648) panowie kłodzcy opowiedzieli się przeciwko cesarstwu. wielu z nich poległo w przegranej bitwie pod Białą Górą w 1620 roku, wkrótce później Ziemia Kłodzka została spustoszona przez wojska cesarskie. Po stronie cesarskiej walczyły polskie oddziały lekkiej jazdy, tzw. Lisowczyków, które zaznaczyły swoją swoją obecność najazdem na obóz chłopski koło Bystrzycy Kłodzkiej. W późniejszym okresie działania wojenne raczej omijały tą ziemię. Po wojnie trzydziestoletniej na Ziemi Kłodzkiej intensywnie rozwijała się kontrreformacja, prowadzona zwłaszcza przez jezuitów z Kłodzka, wówczas rozwinęły się duże założenia pielgrzymkowe Wambierzyc i Nowej Wsi, powstały wtedy tak charakterystyczne dla Ziemi Kłodzkiej kaplice i figurki przydrożne. Pod koniec XVII wieku zmieniły się stosunki własnościowe, znaczne obszary poznajdowały się w rękach prywatnych wielkich obcych rodów magnackich, powstały rezydencje w Międzylesiu, Gorzanowie, Wilkanowie, Bożkowie, Korytowie czy Trzebieszowicach. Kolejny okres działań wojennych na Ziemi Kłodzkiej przypadł na czas austriacko-pruskich wojen śląskich (1740-63), w trakcie których Ziemia Kłodzka przeszła pod panowanie pruskie. W trakcie wojny siedmioletniej (1756-63) wojska austriackie zaatakowały Kłodzko i wówczas jedyny raz została zdobyta twierdza kłodzka. Widomym znakiem tragicznej i krwawej przeszłości Ziemi Kłodzkiej w owym okresie jest unikatowa kaplica czaszek w Czermnej koło Kudowy Zdroju, gdzie zgromadzono ponad 20 tysięcy szczątków szkieletów ludzkich.
W początkach panowania pruskiego dużą rolę przywiązano do umocnienia granicy z Austrią. ZnacznieKłodzko rozbudowana i unowocześniona została twierdza kłodzka, powstał też system małych fortów w Górach Bystrzyckich i Stołowych, rozważano także budowę twierdzy na szczycie Szczelińca Wielkiego. Ziemię Kłodzką dotknęły również wojny napoleońskie (1806-07), oblegane było między innymi Kłodzko, które choć oddało się po kilkumiesięcznym oblężeniu Francuzom, pozostało przy Prusach na mocy pokoju w Tylży.
Już od końca XVIII wieku coraz większa rolę zaczęła odgrywać turystyka oraz wyjazdy do znanych już szeroko kłodzkich uzdrowisk, celami wędrówek były również rozsiane po całej Ziemi Kłodzkiej miejsca kultu religijniego: Wambierzyce, Bardo, Igliczna, Nowa Wieś. Popularne były odwiedziny Szczelińca Wielkiego, Błędnych Skał, Orlicy w Górach Orlickich, Wodospadu Wilczki, podejmowano nawet wyprawy na wierzchołek Śnieżnika. Rozwojowi turystyki sprzyjała budowa dróg, w tym leśnych wytyczanych na dużą skalę zwłaszcza w dobrach księżnej Marianny Orleańskiej w Masywie Śnieżnika i Gór Bialskich. W drugiej połowie XII wieku powstała najciekawsza widokowo droga Ziemi Kłodzkiej, tak zwana Droga Stu Zakrętów przez Góry Stołowe z Kudowy do Radkowa. Dalszy napływ turystów spowodowało doprowadzenie w 1874 roku linii kolejowej z Wrocławia do Kłodzka, która w następnym roku została przedłużona do Międzylesia. Wkrótce później zbudowano linie do Nowej Rudy (1879), Szczytnej (1890), Stronia Śląskiego (1897), wreszcie do Radkowa (1903) i Kudowy Zdroju (1905).  Pod koniec XIX wieku doceniono walory Zieleńca i Międzygórza do uprawiana sportów zimowych, głownie narciarstwa i zjazdów saniami. W 1881 roku powstało Kłodzkie Towarzystwo Górskie (GGV) - regionalna organizacja turystyczna, zajmująca się między innymi wytyczaniem szlaków turystycznych, udostępnianiem miejsc atrakcyjnych, budową wież widokowych. W pierwszej połowie XX wieku znacznie rozbudowano i zmodernizowano urządzenia zdrojowe w kłodzkich uzdrowiskach, które stały się jednymi z popularniejszych w Niemczech. Równocześnie w niektórych obszarach (Góry Bystrzyckie, Złote i Masyw Śnieżnika) rozpoczął się proces wyludniania wsi ze względu na trudne warunki bytowania i prowadzenia działalności rolniczej. Proces ten kontynuowany był po II wojnie światowej i Twierdza Srebrna Góradoprowadził do całkowitego zaniku wielu wyżej położonych wsi i przysiółków.
II wojna światowa nie przyniosła Ziemi Kłodzkiej żadnych zniszczeń, a miejscowe uzdrowiska juz w 1945-1946 roku podjęły normalną działalność. W Polanicy Zdroju w 1946 roku powstał oddział Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (od 1950 PTTK), dzięki któremu szybko uruchomiono część schronisk i wyznakowano szlaki turystyczne. Niestety, równolegle część nie została zagospodarowana i uległa zniszczeniu.  Ten los spotkał między innymi schroniska na Borówkowej w Górach Złotych,  Orlicy w Górach Bystrzyckich a także gospodę na Karłówku nad Wodospadami Pośny. Ruch turystyczny odbywał się głównie w kierunku Gór Stołowych, a na mniejsza skalę wokół Międzygórza i Lądku Zdroju, natomiast inne obszary Ziemi Kłodzkiej były odwiedzane znacznie rzadziej, na co wpływ miały tez restrykcje poruszania się w strefie nadgranicznej. Ponieważ równocześnie postępował proces wyludniania, szereg obszarów niemal powróciło do swego naturalnego stanu i nawet dziś pozostają ciche i bezludne.
Głównym miastem regionu pozostawało stale Kłodzko, siedzibami powiatów do 1975 roku były także Bystrzyca Kłodzka i Nowa Ruda. Okres powojenny zaznaczył się kilkoma istotnymi inwestycjami, między innymi większość miast położonych przy międzynarodowej szosie E67 Wrocław- Praga otrzymało obwodnice, w miastach powstały nowe dzielnice mieszkaniowe, a w uzdrowiskach sanatoria i domy wczasowe (zwłaszcza Lądek Zdrój i Polanica Zdrój). W życiu gospodarczym Ziemi Kłodzkiej oprócz turystyki istotną rolę odgrywa przemysł włókienniczy, szklarski, drzewny i spożywczy, lokalnie metalowy i elektrotechniczny. Zmniejsza się rola górnictwa, a wymogi ochrony przyrody wymusiły zamknięcie lub ograniczenie wydobycia piaskowca w Górach Stołowych i marmuru w Masywie Śnieżnika. Po zmianach ustrojowych w 1989 roku w Polsce i Czechach dobrze rozwija się współpraca przygraniczna, która zaowocowała między innymi otwarciem trzeciego po Kudowie-Słonem i Międzylesiu trzeciego przejścia granicznego do Republiki Czeskiej w Tłumaczowie koło Radkowa oraz szeregu przejść pieszych dla ruchu turystycznego.

Góry Stołowe - Szczeliniec Wielki

ZIEMIA KŁODZKA -  TURYSTYKA

Kasyno w Kompleksie OsówkaPasma górskie Ziemi Kłodzkiej są przecięte gęstą siecią szlaków turystycznych, przy szczególnie dużej gęstości w Górach Stołowych i Masywie Śnieżnika.  Przebiega tędy wschodni fragment głównego szlaku sudeckiego imienia Mieczysława Orłowicza, prowadzącego z Paczkowa do Świeradowa Zdroju. Na Ziemię Kłodzką wkracza on w Złotym Stoku i biegnie przez północną część Gór Złotych do Lądka Zdroju, skąd przez Igniczną i dnem Rowu Górnej Nysy doprowadza do położonego u stóp Gór Bystrzyckich Długopola Zdroju. Dalej przez schronisko Jagodna i Zieleniec osiąga Duszniki Zdrój, po czym przez Wzgórza Lewińskie biegnie do Kudowy Zdroju. Kolejny odcinek prowadzi przez najciekawsze partie Gór Stołowych (Błędne Skały, Karłów, Skalne Grzyby) do Wambierzyc i dalej przez Wzgórza Włodzickie w Góry Sowie. Z długich szlaków warto wspomnieć również o zielonym szlaku z Międzylesia przez Śnieżnik i Bielice do Orłowa koło Lądka Zdruj, biegnącym przeważnie granicą państwową oraz szlaku niebieskim ze Srebrnej Góry przez Góry Bardzkie, Złote, Masyw Śnieżnika i Góry Bystrzyckie do Karłowa w Górach Stołowych. Poza znakowanymi szlakami leżą jedynie nieliczne interesujące krajoznawczo obiekty w górach, natomiast do większości zabytkowych wsi Kotliny Kłodzkiej szlaki nie doprowadzają.

Kopalnia Złota w Złotym Stoku


Komunikacja zbiorowa jest rozwinięta nierównomiernie. Zdecydowanie dominującą rolę odgrywa komunikacja autobusowa, dla której głównym węzłem jest Kłodzko i Bystrzyca Kłodzka. Główne szosy jak Kłodzko-Bystrzyca Kłodzka, Kłodzko- Kudowa Zdrój, a także Kłodzko- Lądek Zdrój, są obsługiwane często, podczas gdy wiele bocznych dróg prowadzących do położonych głęboko w górach wsi jest prawie pozbawione komunikacji zbiorowej. Autobusy kursują tak zaledwie kilka razy dziennie, brak też kursów wieczorowych, a w dni wolne komunikacja ulega zawieszeniu. Szereg atrakcyjnych krajoznawczo dróg górskich nie posiada połączeń komunikacyjnych jak na przykład Przełęcz Spalona-Domaszów w górach Bystrzyckich, Idzików-Stronie Śląskie w masywie Śnieżnika, czy Lądek Zdrój-Złoty Stok w Gorach Złotych.Stosunkowo niezła jest sieć połączeń Kłodzka z innymi rejonami Śląska.Skalne Miasto - Andsprach
Wykorzystanie Ziemi Kłodzkiej w turystyce i sportach zimowych jest nierównomierne i dużo mniejsze niż Karkonoszy czy fragmentów Gór Sowich. Głównym ośrodkiem uprawiania narciarstwa na Ziemi Kłodzkiej jest Zieleniec w Górach Orlickich, gdzie panują wyjątkowo korzystne warunki śniegowe nawet w kwietniu. Zagospodarowane stoki znajdują się również w pobliskim Podgórzu i na Koziej Hali. Od kilku lat poważną konkurencję zaczyna stanowić ośrodek sportów zimowych na Czarnej Górze w Masywie Śnieżnika, powyżej Siennej. W pozostałej części Ziemi Kłodzkiej znajdują się nieliczne wyciągi, z reguły położone przy większych miejscowościach (Lądek Zdrój, Stronie Śląskie, Kudowa Zdrój, Międzygórze),  schroniskach (Jagodna w Górach Bystrzyckich) lub ośrodkach wczasowych. Mimo, że płaskie wierzchowiny Gór Bystrzyckich i Stołowych, oraz drogi leśne w w Masywie Śnieżnika dobrze nadają się do turystyki narciarskiej, specjalne szlaki narciarskie nie są tam wyznakowane, za wyjątkiem okolic Międzygórza.

Z Ziemi Kłodzkiej prowadza do Czech trzy drogowe przejścia graniczne. Najczęściej używane jest przejście w Kudowie-Słonem na trasie Wrocław-Praga, a rzadziej w Boboszowie koło Międzylesia na trasie Wrocław-Brno-Wiedeń i  w Tłumaczowie koło Nowej Rudy. Przejścia w Kudowie-Słonem i Tłumaczowie umożliwiają dotarcie do jednej z największych atrakcji przyrodniczych Sudetów: piaskowych skalnych miast koło wis Teplice i Andrspach, w czeskiej części Gór Stołowych. W ostatnich latach uruchomiono kilka pieszych przejść granicznych do Czech, czynnych w godzinach 8-18. Zlokalizowane są one w Radkowie, Ostrej Górze koło Karłowa, w Brzozowiu, nad Kozią Halą przy drodze do Zieleńca, w Zieleńcu w Górach Orlickich, Niemojowie, Kamieńczyku w dolinie Dzikiej Orlicy, powyżej Jodłowa, na Śnieżniku, na Przełęczy Płoszczyna w Masywie Śnieżnika oraz na Przełęczy Lądeckiej w Górach Złotych.

ZIEMIA KŁODZKA - POWODZIE

W latach 1997 i 1998 Ziemia Kłodzka dwukrotnie znalazła się na pierwszych stronach gazet, z powodu nie spotykanych opadów i późniejszych wezbrań rzek górskich, które spowodowały zniszczenia w wielu miejscowościach.  Pierwsza powódź miała miejsce w pierwszych dniach lipca 1997, kiedy w Masywie Śnieżnika w ciągu zaledwie kilku dni spadło ponad 400 mm opadu. Katastrofalne wezbrania objęły Nysę Kłodzką, Wilczkę i liczne mniejsze potoki po zachodniej stronie masywu, a Białą Lądecką z dopływami po stronie wschodniej. Zniszczenia były wywołane nie tylko zalaniem wodą szerokich dolin podgórskich i podcinaniem brzegów, ale także także przemieszczaniem znacznych ilości rumowiska kamiennego. Najbardziej ucierpiały wówczas Wilkanów, Stronie Śląskie, wsie wzdłuż Białej Lądeckiej, a także Kłodzko, w którym zalane zostało całe dolne miasto w okolicach dworca Kłodzko-Miasto, oraz Bardo Śląskie. Rok później w trzeciej dekadzie lipca 1998 roku, intensywne opady nawiedziły dolinę Bystrzycy Dusznickiej w zachodniej części Ziemi Kłodzkiej, oszczędzonej przez kataklizm rok wcześniej. Poważne szkody zostały odnotowane w uzdrowiskach Duszniki Zdrój, Polanica Zdrój, a także w miejscowościach Szczytna i Szalejów. Uszkodzone zostały wiadukty na linii kolejowej z Kłodzka do Kudowy Zdrój, co spowodowało zawieszenie komunikacji na tej linii, oraz szosy z Polanicy do Szczytnej i z Zieleńca do Dusznik Zdroju.